Ալեքսանդր Գանջումյան. « Պետք է ամեն ինչ մտածված լինի, մինչև իսկ մանրուքները»
Ռեժիսոր Ալեքսանդր Գանջումյանը վերջերս Հայաստանում էր իր նոր ֆիլմի նկարահանումների առիթով, որը նվիրված է դերասանուհի Վերջալույս Միրիջանյանին: Այս տարի լրանում է տաղանդավոր դերասանուհու 100 տարին: Եվ նախատեսվում է ֆիլմն ավարտել ու ցուցադրել այս տարվա դեկտեմբերին: Այս և ուրիշ հարցերի մասին է «Կինոաշխարհի» զրույցը հեղինակի հետ:
– Այս տարի լրանում է թատրոնի և կինոյի դերասանուհի Վերջալույս Միրիջանյանի 100 տարին, որին ճանաչել եմ մանկուց: Նրա թոռը՝ Տիգրան Իսկուդարյանը, իմ ընկերն է: Եվ ահա միասին որոշեցինք վավերագրական ֆիլմ նկարել: Նկարահանումներ ենք արել Մոսկվայում, արդեն նկարել ենք Ներսես Հավհաննիսյանին, հիմա պատրաստվում ենք նկարել նաև Արմեն Ջիգարխանյանին: Այս գործում մեզ շատ օգնեց Ռուբեն Գևորգյանցը, նկարահանման սարքեր ու կինոխցիկներ տրամադրեց: Նա նաև խորհուրդ տվեց համագործակցել հիանալի օպերատոր Սամվել Բաբասյանի հետ: Առհասարակ Գևորգյանցը միշտ էլ լավ է վերաբերվել ինձ, շատ հարցերում է օգնել: Ուզում ենք, որ հայկական որևէ ալիք ցույց տա այս ֆիլմը, լրիվ անհատույց, քանի որ աշխատում ենք զուտ գաղափարի համար: Գուցե նաև հայկական որևէ թատրոնում հիշատակի երեկո կազմակերպենք, դեռ չգիտեմ: Ըստ էության, նյութ շատ կա, շատ նյութեր էլ հայտնաբերել ենք Թատերական գործիչների միության արխիվում:
– Ինչպե՞ս մտաք կինոյի ոլորտ:
– Ես թատերական ռեժիսոր եմ, ավարտել եմ Հենրիկ Մալյանի արվեստանոցը: 10 տարի աշխատել եմ «Հայֆիլմում»` 3-րդ միավորումում: Այն ժամանակ դեռ վավերագրական ֆիլմերի «Հայկ» կինոստուդիան գոյություն չուներ: Ես կուզենայի իմ ֆիլմերից առանձնացնել երկուսը: Առաջինը պատմում է Պարույր Սևակի մասին և կոչվում է «Պոետը»: Այն նկարահանվել է 4 մասով: Ֆիլմն այն մասին է, թե ինչպես նա զոհվեց, ինչ մարդիկ նպաստեցին դրան և ինչ հանգամանքներում: Իսկ երկրորդ ֆիլմը կոչվում է «Պետական սպանություններ»: Հիմա աշխատում եմ Մոսկվայում որպես ֆիլմերիադմինիստրատիվ տնօրեն տարբեր կինոընկերություններում:
– Ուրեմն լավատեղյակ եք, թե ինչպես են մեր հայրենակիցներն առաջ գնում ռուսական կինոարդյունաբերությունում:
– Դա շատ անհատական հարց է: Պարզապես ես մանկուց ծանոթ էի Մոսկվային, հաճախ էի այնտեղ մեկնում: Այնտեղ միշտ էլ շատ ծանոթներ եմ ունեցել, ընկերներ: Եվ երբ Երևանից տեղափոխվելու խնդիր առաջացավ, հարց չծագեց, թե ուր տեղափոխվել: Ուստի չի կարելի բոլորի մասին դատել իմ օրինակով: Յուրաքանչյուր մարդ իր ճանապարհն ունի, որ տարբեր է մյուսներից:
– Իսկ ինչո՞ւ տարվեցիք հենց վավերագրական կինոյով:
– Այն ժամանակ, երբ սկսեցի, ուրիշ տարբերակ չկար: Այն ժամանակ պրոֆեսիոնալներ կային այդ ոլորտում և նրանց հետ աշխատելու մեծ հնարավորություն: Բացի այդ, ինձ դուր էր գալիս վավերագրական կինոն: Ճաշակի հարց է: Այսօր վավերագրական կինոն նոր թափ է առնում: Այսօրվա վավերագրական կինոյում նաև խաղարկային բաղադրիչ կա: Բայց դա էլ կախված է նրանից, թե ինչպես է արվում: Մի ալիք կա՝ «24 DOC»: Այնտեղ հաճախ են հայտնվում լավ և հետաքրքիր ֆիլմեր, ընդ որում ոչ միայն ռուսական, այլև ամերիկյան կամ եվրոպական:
– Հայկական կինոյի զարգացման միտումներին հետևո՞ւմ եք:
– Չի հաջողվում, ցավոք, այնտեղից հետևել այստեղի կինոգործընթացներին: Բայց, իհարկե, եթե ինչ-որ բան երևում է ցանցում, ապա անպայման նայում եմ, որպեսզի տեղյակ լինեմ: Ինձ ուրախացնում է, օրինակ, երբ ցանցում որոշ հին ֆիլմեր են տեղադրում: Դրանք հիշողություններ են արթնացնում, կարոտախտ կա: Ինձ շատ է դուր գալիս նկարիչ Մինաս Ավետիսյանի մասին վավերագրական ֆիլմը: Այն, անշուշտ, այնքան էլ հաջող չէ կինոյի առումով, զուտ տեխնիկական իմաստով: Բայց շատ հուզիչ է:
Անցած անգամ, երբ եկել էի, օրինակ, ինձ ցույց տվեցին այն սերիալները, որոնք այսօր արտադրվում են Հայաստանում: Սերիալն առհասարակ լավ բան է, դա կինո է, լիարժեք, ինքնաբավ: Ես անգլիական, ամերիկյան սերիալներ եմ նայում: Ռուսաստանում էլ լավ սերիալներ են պատահում, մանավանդ այսօր: Չէ՞ որ ազատությունը ազատություն է թե´ տաղանդի, թե´ անտաղանդի համար: Չէ որ աշխարհում էլ գերակշռում է ապաշնորհությունը: Կինոն ընդհանրապես ծախսատար բան է: Կարելի է շատ փող ծախսել ու թաղել աշխատանքը: Բայց առանց ներդրումների էլ կարգին բան չի ստացվի: Այսօր դրամատուգիայի ճգնաժամ է: Քիչ են հետաքրքիր սցենարները: Վերցնում են որևէ հայտնի, հաջողված պատմություն, վերափոխում այն ու էկրան բարձրացնում:
– Ո՞ր հայկական ֆիլմերն եք սիրում: Որո՞նք են ամենից շատ մնացել ձեր հիշողության մեջ:
– Բնական է՝առաջին հերթին Արտավազդ Փելեշյանի կինոնկարները: Ամենից շատ՝ «Մենքը»: Նաև Հենրիկ Մալյանի ֆիլմերը՝ «Եռանկյունին» և «Մենք ենք, մեր սարերը»: Այ օրինակ՝ «Առաջին սիրո երգը»: Վերջերս նայեցի այն «Կուլտուրա» ալիքով, և այնպիսի կարոտ առաջացավ: Մարդիկ փոխվում են, իրողությունները փոխվում են:
– Իսկ ի՞նչ է կատարվում Ռուսաստանում: Զարգացման ի՞նչ ուղիով են գնում նրանք:
– Բանն այն է, որ այո, Ռուսաստանում նկարահանվում են ֆիլմեր: Բայց դրանց շատ քիչ մասն է, ավաղ, հասնում մեծ էկրան: Ռուսաստանում շատ են կինոփառատոները: Դրանց ընթացքում էլ այդ ֆիլմերը, հատկապես՝ հեղինակայինները, ցուցադրում են: Հզոր գովազդ է հարկավոր: Այո, ռուսական ֆիլմերը վարձույթ մտնում են: Ե´վ հավաքվող գումարը, և´ հաճախելիությունը մեծանում է: Այսուհանդերձ ռուսական կինոյի մասնաբաժինը ռուսական կինոթատրոններում մնում է ցածր: Կինոթատրոնը չափազանց պարզ սխեմա ունի. եթե մարդիկ գալիս են նայելու այդ ֆիլմը, ուրեմն այն մնում է վարձույթում, եթե ոչ, հանվում է: Ես շատ եմ հարգում Ռուբեն Դիշդիշյանի ընկերությունը: Որոշ ժամանակ առաջ նրանք ամենաակտիվ գործող ընկերությունն էին Ռուսաստանում: Դա շատ ճշգրիտ պրոդյուսերական գրասենյակ էր, որը տարեկան մոտ 20 ֆիլմ էր թողարկում: Դա հարգանք է առաջացնում մասնագիտական միջավայրում:
– Ռուսաստանում արդեն անցել է կինոինդուստրիայի կայացման փուլը…
– Ամեն ինչ սկսվում է կրթությունից: Ռուսական կինոյում, վերջի ի վերջո համաշխարահին կինոյում հստակ ու խիստ համակարգ գոյություն ունի: Կան խաղի կանոններ, որոնք բոլորն անգիր գիտեն և որոնք գործում են որպես օրենք: Եվ այն մարդը, որ աշխատում է այդ ոլորոտւմ, պետք է փայլուն կատարի իր աշխատանքը: Դրանք խիստ պայմաններ են: Եվ հետո, այնտեղ այսօր գործում է փիչինգի համակարգը: Ռեժիսորները պաշտպանում են իրենց նախագծերը, ֆինանսավորում են գտնում և նկարում իրենց կինոն:
– Ի՞նչ կավելացնեիք ավարտին:
– Կարծում եմ, որ եթե Հայաստանում կարողանանք կազմակերպել այդ համակարգը, ապա և´ ֆիլմեր կհայտնվեն, և´ սերիալներ: Ընդ որում, որակով: Ե´վ ֆինանսների, և´ մտահղացումների խնդիր կա: Պետք է ուշադրություն դարձնել կրթությանը: Կինոյի կազմակերպիչներ են հարկավոր: Նրանցից այդ ոլորտում շատ բան է կախված: Պետք է ամեն ինչ մտածված լինի, մինչև իսկ մանրուքները:
Զրույցը վարեց Մարիա ԹՈՔՄԱՋՅԱՆԸ