diana1Վիգեն Գալստյան – Մելիքի հետ ուզում էինք շարք անել. գնալ էդ մարդկանցից հարցազրույցներ վերցնել:

ԴիանաԿարդումյան –Նկատի ունես կինոյի մարդկա՞նց:

Վ.Գ. – Հա, ասենք, պատկերացնո՞ւմ ես, էն ժամանակ Յավուրյանը կար, մարդն ապրող լեգենդ է: Ոչ ոք չի նստել ու от и до  քամել նրան: Էդ մարդը գնաց ու գնաց: Չնայած ինչ-որ բաներ նկարել են նրա մասին: Երբ սկսեցին DVD-ներ արտադրել, ինչ-որ  շարքեր արեցին: ՄենակԱթոյանցի հետ արեցի 1,5 ժամանոց ինտերվյու: Լավն է Աթոյանցը:

Դ.Կ. – Շատ վառ պերսոնաժ է:

Վ.Գ. –Նա էն հայ օպերատորներից է, որ ոնց որ սլեսար լինի, բայց նա կինո է նկարում: Նրա լավագույն ֆիլմերում…

Դ.Կ. – 60-ակակնները նրա թույն շրջանն էր:

Վ.Գ. – Ու 70-ականներ, ասենք` «Զինվորն ու փիղը»: Շատ զիլ է նկարած:

Դ.Կ. – Բա «Ավդոյի ավտոն», էնպե~ս է նկարել, նրանից հետո մեր կինոյում էլ ո՞վ  է կամերան էդպես շարժել:

Վ.Գ. –Էդ ֆիլմը լիամետրաժ է եղել, ու էդքան կտրտել են, կարճամետրաժ են սարքել, բայց էլի ֆիլմը չի կոտրվել:

Դ.Կ. – «Մարդն Օլիմպոսից» Աթոյանցն է՞ նկարել:

Վ.Գ. – Դիլդարյանը:

Դ.Կ. –Վերջերս եմ էդ ֆիլմը տեսել, մինչև հիմա տպավորված եմ: Ընդհանրապես Կեսայանցը մեր կինոյում մնաց այլմոլորակային, ոնց որ «Օլիմպոսի» հերոսը:

Վ.Գ. – Տեսնում ես, որ էն ժամանակ ռեժիսոր-օպերատոր համագործակցություն կար՝ Դովլաթյան-Յավուրյան, Կեսայանց-Աթոյանց…

Դ.Կ. –Մալյան-Իսրայելյան…

 

Վ.Գ. – Էս մարդիկ իրար հետ յուրահատուկ ձեռագիր են ստեղծել մեր կինոյում: Համագործակցություն ասելով` դա նկատի ունեմ: Հետո` 80-ականներին, դա հիմնականում կորավ-գնաց:

Դ.Կ. – Բայց 80-ականներին էլ լավ դեմքեր կային:

Վ.Գ. – Բայց ֆորմայի վրա էլ չէին աշխատում:

Դ.Կ. – Բա Սուրեն Բաբայա՞նը:

Վ.Գ. – Բաբայանն արդեն ուրիշ էր:

Դ.Կ. – Բաբայանը 70-ականների վերջին, 80-ականների սկզբին արդեն ազդեցիկ ռեժիսոր էր:

Վ.Գ. – Նրա կարճամետրաժը տեսել ե՞ս:

Դ.Կ. – Հիացած եմ «Արարաման 8-րդ օրը» ֆիլմով:

Վ.Գ. – Ես չեմ տեսել:

Դ.Կ. – Ունեմ էդ ֆիլմը, ուղղակի ցնցող է: Հիմիկվա ֆիլմերում 3D, հատուկ էֆեկտներ, տարբեր տեխնիկական միջոցներ են օգտագործում, որ տիեզերական, ոչ երկրային տպավորություն ստեղծեն: Բայց Բաբայանը սովորական դեղին անապատ է նկարել, ֆիքսել ծովի, ավազի և այլ ձայներ, խառնել Ուայետի (Andrew Wyeth) և Հոպերի (Edward Hopper) էսթետիկան, հետաքրքիր ձևով իրար է կապել ինտերիեր-էքստերիերները, ու անհայտ տիեզերական լանդշաֆտը պատրաստ է: Էնպիսի տիեզերական մթնոլորտ է ստացել: Հիմա ես չգիտեմ` նա իսկապես սիրում է Ուայետին, թե չէ, բայց կարևորը դա չէ: Հա, Զվյագինցեևի «Արտաքսումն» էլ է շատ ազդված Ուայետից: Առաջին անգամ որ նայում էի «Արարաման 8-րդ օրը», ինքս ինձ ասում էի` մի՞թե կարող է մարդու երկրորդ կարճամետրաժն էսպես ստացվել, իսկապես հանճարեղ է էդ ֆիլմը: Դրանից հետո նրանից ատոմային ռումբի պայթյուն պիտի լսվեր: Իհարկե, կա «Տասներեքերորդ առաքյալը», «Արյունը», նրա  ու Միկա Դովլաթյանի համատեղ նկարած «Սիրամարգի Ճիչը», բայց էն խտացումը, որ կա էդ կարճամետրաժի մեջ, ես հետո էլ չեմ տեսել: Բաբայանն իր թեմաներով շատ տարբեր է մեր մնացած ռեժիսորներից:

Վ.Գ. – Մի քիչ էլ Բունյուել կա նրա մեջ… Նրա վերջին ֆիլմը որ տեսա…

Դ.Կ. – «Մի նայիր հայելու՞ն» … «Ժանո՞ն»:

Վ.Գ. – Հա, «Ժանոն»: Նրա մեջ էդ աբսուրդային հումորը կա, որը մի քիչ Բունյուել հիշացրեց, իհարկե սա ուրիշ կարգի բան է, բայց կա էդ սյուռը, «Արյունում» էլ:

 

Դ.Կ. – Ես նրա ֆիլմերը տեսել եմ էկրանին, կինո «Մոսկվայում», կարծեմ 2000 թիվն էր: Բաբայանի և Միկա Դովլաթյանի ֆիլմերի ռետրոսպեկտիվն էր, բոլոր ֆիլմերը էկրանին գնացին: Մենք էլ առաջին կամ երկրոդ կուրսում էինք, Վիգեն Չալդրանյանը ստիպում էր, որ բոլոր ֆիլմերը անպայման նայենք:

Վ.Գ. – Իսկ Վիգեն Չալդրանյանը չէ՞ր ստիպում, որ աղոթեք:

Դ.Կ. – Աղոթքի չէր հասնում, բայց նրա շնորհիվ, կարող եմ ասել, ես էդ երկու ռեժիսորների ֆիլմերը տեսա:

Վ.Գ. – Չալդրանյանն ի՞նչ էր ձեզ ասում, ո՞նց էր դաս տալիս: Ինչ-որ դասախոսություն կարդում է՞ր, թե…

Դ.Կ. – Չէ,  դասախոսություն չէր կարդում: Երբ եկավ, սկզբում հիացած էինք նրանով, նրա հմայքով, պահվածքով, օծանելիքի բույրով, հագուկապով… Մենք նրանից ահավոր ամաչում էինք` հանկարծ  ու նրա որևէ հանձնարարությունը չկատարենք և այլն: Նրանք մեզ բառեր էին տալիս: Նա էր, Կարո Չալիկյանը և Իսկուդարյան Հակոբը: Իսկուդարյանն ավելի շատ դերասանի վարպետության հարցերով էր զբաղվում, էն երկուսը` ավելի ռեժիսուրայով: Ու անընդհատ մեզ բառեր էին տալիս, վերնագրեր: Որ սուտ չասեմ, շաբաթը առնվազն մի տեքստ գրում էինք: «Մարդն ընդվզում է Աստծո դեմ», «Սև և սպիտակ» էս պահին հիշում եմ էն, ինչ-որ գրել էի ու տպավորվել է, հետո մաքուր արտագրում էինք տետրակների մեջ: Մենք ամեն շաբաթ կուրսով հավաքվում էինք, մեր գրածները ընթերցում, սկսում էինք քննարկել և այլն: Շատ ոգևորող հանգամանք կար, էդ ժամանակ Չալիկյան Կարոն մի փոքրիկ լույսի շող էլ որ մեր բստրածի մեջ տեսնում էր, դա կոսմիկական մակարդակի բան էր սարքում: Մաեստրոն խորն ու նուրբ էր զգում, իսկ մենք ուղղակի ինտուիտիվ մակարդակի վրա էինք գրում: Բայց անընդհատ քեզ ոգևորում էին, որ դու լավ բան ես անում, ճիշտ ճանապարհի վրա ես: Հիմիկվա խելքով որ նայում եմ, մտածում եմ` գուցե մեզ պետք էր ավելի պարզ խնդիրներ տալ, որ տեսարան կառուցել սովորեինք, ավելի արհեստի կողմը ցույց տային: Նրանք եկան ու մեզնից միանգամից տիեզերական մակարդակի պատմություններ էին սպասում: Բայց երբ 17-18 տարեկան ես, ամեն դեպքում էդ կենսափորձը չունես, որ հասկանաս, թե նրանք քեզնից ինչ են ուզում: Նրանց պլանկան մեր հանդեպ շատ բարձր էր, ու շատ մեծ հավատ ունեին մեր նկատմամբ: Իհարկե, առաջին տարին էդպես էր, երկրորդ տարվանից արդեն սկսվեց ամեն ինչ քանդվել, քանդվեց, հետո Վիգենը գնաց, հետո Չալիկյանը, ու մենք մեր գլխի տերը մնացինք: Երբ զգացի, թե ինձ ինչ է դուր գալիս, նրանց գնալուց հետո եղավ: Մինչև էդ մենք շատ ուժեղ Չալդրանյանի ազդեցության տակ էինք, նրա աստվածային թեմաների, տիեզերական լույսի, էդ ամենով թաթախված էինք, բայց դա մերը չէր: Կոնկրետ ես գիտեմ` հիմա էն թեմաները, որոնց անդրադառնում եմ, երևի իրենց բնույթով ավելի կամերային են և մեզ թելադրված մասշտաբներին չեն հասնում, բայց եթե Վիգենը չգնար, ես էդ տարբերությունը չէի զգա:

Ես գտնում եմ, որ շատ ճիշտ էր, որ նա եկավ ու մեր մեջ ստեղծագործելու եռանդը կաթացրեց… Մենակ դա չի, օրինակ` Ազգային պատկերասրահ իմ ամենատպավորիչ այցերը կապված են Չալիկյանի հետ: Գնում էինք, կանգնում էինք ինչ-որ նկարի մոտ, ու խենթանալու աստիճան մեկնաբանում էր նկարը, էնպիսի շերտեր էր բացում, էնպիսի բաներ էր պատմում, որ մենք էշացած, բերաններս բաց լսում էինք: Էն ժամանակ հյուսիսային պողոտան դեռ չկար, հին փողոցներն ու տները կային, մաեստրոյի՝ Չալիկյանի հետ քայլում էինք հին երևանյան փողոցներով, մաեստրոն մեզ ճարտարապետություն էր բացատրում, ցույց էր տալիս պարսկական և ռուսական ճարտարապետության ազդեցությունները շենքերի վրա. «Սա ռուսական ստիլ է, սա պարսկական ստիլ է, տեսեք էս շենքի վրա ստիլերի ինչ միքս կա…»:

Կլասիկ երաժշտության ամենաէմոցիոնալ պահերը նույնպես Չալիկյանի հետ են կապված: Երբեք ափսոս չէր դասաժամը ծախսել դասական երաժշտության վրա, հետո երկար-բարակ խոսել լսածի մասին, հետո մաեստորն լսած գործից հատվածներ էր նվագում, բացատրում նրբությունները: Մաեստրոն վարակում էր, թաթախում էր արվեստով: Շատ, շատ էր լցնում… Ստիպում էին կարդալ, ոգևորում էին: Ինձ թվում է` էդ տարիքում դա շատ կարևոր էր: Քեզ թվում էր` դու շատ մեծ առաքելություն ունես, դու ընտրյալ էիր… Վիգենը բոլորիս ասում էր` դուք իմ ընտրյալներն եք, ինքը Քրիստոս էր, մենք էլ իր առաքյալները: Համարյա էդ կարգի հարաբերություններ էին: Շատ ծիսական էին էդ հարաբերությունները. ամեն առավոտ Վիգենը գալիս էր, բոլորիս գլուխները համբուրում էր, հետո մաեստրոն գալիս էր, միասին երգում էինք, բեմական շարժման դասի էինք գնում, գնում էինք մաեստրոյենց տուն, բորշչ էինք եփում, բայց դա բորշչ չէր, դա արվեստ էր…

Վ.Գ. – Հետաքրքիր է, օրինակ` Աթոյանցը որ պատմում էր իր դաս տալու մասին, էլի էդպիսի ընտանեկան միջավայր էր ստեղծում, աշակերտները գալիս էին իր տուն, ոնց որ իր աշակերտների պապիկը լիներ, քան դասատուն:

Դ.Կ. – Ես մաեստրոյի տանը քնում էի: Աբսուրդ է… Ասում էր՝ Աշտարակ մի գնա, էսօր իմ տանը մնա: Նա կողք կողքի երկու տուն ուներ, մեկի մեջ ես էի քնում, մյուսում՝ ինքը: Հետո առավոտյան միասին դասի էինք գնում: Մաեստրոն նաև մեր տուն էր գալիս, մամայիս եփած մուրաբաներն էր ուտում: Դա ինձ համար ցնցող էր, ես էդ տեսակ հարաբերություններ չէի տեսել:

 

Վ.Գ. – Ձեր կուրսում ուրիշ աղջիկներ կայի՞ն:

Դ.Կ. – Հա, Աննան Բայաթյան, Լիլին Ղամբարյան, Մարիաննան Այվազյան…

Վ.Գ. – Բայց մենակ դու նկարեցիր, չէ՞, ինչ-որ բան:

Դ.Կ. – Ուսանողական տարիներին Աննան հետաքրքիր աշխարհընկալմամբ ֆիլմեր էր նկարում: Աննան շատ հետաքրքիր աղջիկ էր, բայց ավարտելուց հետո կարծեմ մի ֆիլմ է նկարել: Սպասելիք ունեմ, որովհետև Աննան շատ յուրահատուկ ներաշխարհ ունի:

Վ.Գ. – Բա ի՞նչ է անում հիմա:

Դ.Կ. – Կարծեմ Բալայանի կուրսում է սովորում, մեր ինստիտուտում… Մեր կուրսից, որպես անկախ, ինքնուրույն ստեղծագործող, էլ ոչ ոք ֆիլմ չի նկարում, մենակ ես եմ… Բայց TV-ում են աշխատում, կլիպներում, սերիալնեում ասիստենտ են…

Վ.Գ. – Միշտ էլ էդպես է: Օրինակ` իմ կինոկուրսից երևի 80 տոկոսը չշարունակեց: Մեզ մոտ ուսումը բազմակողմանի էր: Կար ռեժիսորական, պրոդյուսերական, ամեն ինչ անելու հնարավորություն ունեիր…

Դ.Կ. – Այսինքն` ամեն ինչ խա՞ռն էր:

Վ.Գ. – Հա, հա… Կինոյի պատմություն, կինոյի տեսություն: Ու դա հաճույք էր, որովհետև իսկապես հասկանում ես, թե ինչքան տարբեր բաներ կարող ես անել:

Դ.Կ. – Մեր առաջին երկու տարին շատ հաճելի էր, հետո անտերություն էր: Ամեն մեկս մնացինք մեր հույսին: Երբ նրանք կային, մեզ ստիպում էին, որ բոլորս էլ ֆիլմ նկարենք: Լավի կամ վատի խնդիրը չէ, մեզ իսկապես աշխատացնում էին: Բոլորիս առաջին ֆիլմերը վավերագրական ֆիլմեր էին: Հիմա մտածում եմ՝ դա շատ ճիշտ է: Չես կարող, ոչ մի բան չիմանալով, միանգամից խաղարկային ֆիլմ նկարել:

Վ.Գ. – Եթե «Թումո»-ում ստացվի… Էդ երեխեքի հետ աշխատելիս, գիտե՞ս ինչ, անհատականություններ տեսնում ես, բայց էնտեղ էլ խնդիրն էն է, որ երեխեքը փոքր են: Ինչ-որ անհատականություններ կան, բայց մտածում ես` ես ո՞նց վերցնեմ էդ անհատականությունը և ինչ-որ բան սարքեմ: Դեռ ջուր են, էլի: Պետք է հումք սարքես, շաղախես…

Դ.Կ. – Ժամանակ է պետք…

Վ.Գ. – Հաստատ, վեց ամսվա կամ մեկ տարվա մեջ շատ բան կարելի է անել: Էս սերունդը շատ ծույլ է: Ապշած եմ: Ես հիշում եմ` առաջին անգամ երբ ինձ տվեցին կամերա, մոնտաժի սեղան, 97-98 թվականներն էին: Իմ առաջին ֆիլմը նկարել եմ դպրոցում, 17 տարեկան էի: Էդ տարին մենք անցնում էինք նաև media, ու հանձնարարություններից մեկն էն էր, որ ֆիլմ անես, ռադիոծրագիր կամ ֆոտոգիրք… Դե, բնականաբար, ես ֆիլմն ընտրեցի: Էն ժամանակ դեռ թվային տեխնիկա չկար, նկարում էիր վիդեոյով ու մոնտաժն անում վիդեոյի մանտաժի սեղանիկի վրա, համարյա նույնն է, ինչ կինոժապավենը:

Դ.Կ. – Հա, ես էլ եմ դրանով ֆիլմ մոնտաժել:

Վ.Գ. – Կտրում, կպցնում ես…

Դ.Կ. – Դժվար էր:

Վ.Գ. – Ահավոր դժվար էր: Բայց քեզ հնարավորություն են տվել, ու դու մեռնում ես, ճղվում ես, որ ֆիլմ անես: Նույնիսկ տգետ հալով, բան չգիտես, բայց ձգտումը, ցանկությունը…  Օրուգիշեր աշխատում ես, որ հասցնես: Գիտես` եթե ուշացնես, էդ մանտաժի սեղանիկը չես ունենա: Սահմանափակումների շնորհիվ քո կաշվից դուրս ես գալիս, որ դա անես: Իսկ հիմա երեխեքը ասում են՝ չէ, մենք էդ կամերայով չենք ուզում նկարել, մենք ուզում ենք 7D-ով նկարել:

Դ.Կ. – Ի՞նչի համար, բայց…

Վ.Գ. – Հենց էդ է, իրենց հասարակ էքսերսիզ պիտի անեն, ասում եմ էրեխեք, դուք ունեք էս սահմանափակումները, մնացածը կարևոր չէ: Կարևորը ձեր ասելիքն է, թե դա ոնց եք մատուցելու: Ասում են` էդպես սիրուն չի լինի և այլն: Ասում եմ` սիրունի մեջ չի խնդիրը: Նրանք արդեն իրենց համար պահանջներն ուրիշ ձևով են դրել. արդեն նկարելու խնդիր չկա, կարող են ամենահասարակ վիդեոկամերայով կամ ֆոտոկամերայով ցանկացած իդեա նկարել: Միջոցները հասանելի են դարձել:

Դ.Կ. –Դա անփորձությունից էլ է գալիս: Հիշո՞ւմ ես, անցյալ անգամ խոսում էինք, որ տարբեր կրիչները տարբեր գեղարվեստական խնդիրներ են լուծում:

Վ.Գ. – Այսինքն` պետք է դուրս գաս քո հնարավորություններից…

Դ.Կ. – Սկզբնական շրջանում կարևոր չէ, թե ինչով ես նկարում: Բայց երբ էն էտապում ես, որ արդեն գիտես` ինչ ես ուզում նկարել և ինչ գեղարվեստական խնդիրներ ես ուզում լուծել…  Ասենք, էն »NO« ֆիլմը, որ դու շատ ես սիրում, կարծեմ: Էդ ֆիլմն ինչո՞վ է նկարած, կաʹմ VHS, կաʹմ BETA…

Վ.Գ. – VHS:

Դ.Կ. – Դա կոնցեպտ է, չէ՞, ինչով նկարել ֆիլմը և ինչպես ցույց տալ ֆիլմում գոյություն ունեցող ժամանակը: Պիտի հասկանաս` ինչու էս ֆիլմդ այս կամ այն կրիչի վրա նկարում:Կոնկրետ «NO»-ում նկարագրվող ժամանակի գլխավոր գործիքը VHS-ն է եղել: Էդ ժամանակը մեր գլխում մնացել է VHS-ի պատկերի տեսքով: Սա շատ լուրջ գեղարվեստական խնդիր է: Ուսանողը չի կարող էդ նրբությունը հասկանալ, բացի այդ, շատ ռեժիսորներ մինչև հիմա նյութը նկարելիս գիտակցված ընտրություն չեն կատարում, նկարում են նրանով, ինչ ձեռքները կընկնի:

Վ.Գ. – «Թումո»-ի էրեխեքին փորձեցի դա բացատրել և օրինակներ բերել: Շատ ռեժիսորներ հնարավորություն ունեն նկարելու շատ բարձր որակի կրիչների վրա, բայց փոխարենն ընտրում են տեխնիկական էն միջոցը, ինչն ամենից մոտ է իր ֆիլմի գաղափարին: Այսինքն`էսթետիկական պատկերը գաղափար է: Էս ֆունդամենտալ բանն էր, որ մի շաբաթվա մեջ փորձեցի երեխեքի մեջ դնել: Ու հետո որոշ դեպքերում ոնց որ դա տեղ-տեղ, իբր իրենց փորձի վրա դա հասկացան, էլի: Չնայած ժամանակը շատ կարճ էր: Ինձ դա էնքան էլ չի հուզում, ինչքան էն, որ շատ բան նրանց համար հասանելի է, այ դա…

Դ.Կ. – Ինձ թվում է` էս պահին  նրանք ամենից շատ զուտ ֆիքսելու խնդիր ունեն, քան նյութի միջոցով ինչ-որ գեղարվեստական մեսիջ ասելու: Նրանք ուղղակի պիտի ֆիքսեն: Ֆիքստուլությունից ելնելով` ուզում են 7D-ով կամ 5D-ով նկարել:

Վ.Գ. – Սահմանափակում չկա, էլի: Պահանջն ինչի՞ց է գալիս` հասնես նրան, որ  ուղղակի ինչ-որ բան նկարես: Ասենք, չունես կամերա, չունես մոնտաժ, չունես թիմ… Հիմա էդ ամեն ինչը կարելի է շատ հեշտ ձեռք բերել, իրենց ձեռքի տակ է, դրա համար էլ արդեն ծուլանում են: Եթե կա, էլ ի՞նչ պայքարեմ… Արդեն հաջորդ էտապն է, որ պետք է մտածել մեծ թիմի, լավ կամերայի մասին, բայց մինչ էդ իրենք ընդամենը պիտի սովորեն նկարել նրանով, ինչ որ կա ձեռնքի տակ, ուրիշ բան չփնտրեն:

Դ.Կ. – Նրանց ձգտումների հերթականությունը խախտված է. նախ պետք է սովորել, հետո նոր պահանջել: Էականն ինքնաարտահայտվելը չէ, էականն էդ պսևդոխումբ ունենալն է, ավելի շատ տպավորության հետևից են գնում, քան բուն գործի:

Վ.Գ. – Այ, կինոն նրանց համար կինոյի մասին ու շուրջը պտտվող մթնոլորտն է ու խոսակցությունները:

Դ.Կ. – Էս սուտ բոհեմիկ վիճակը քանի~ մարդու է գործից շեղել:

Վ.Գ. – Մակերեսային  պահ է… Ես նրանց փորձում էի հասկացնել` էրեխեք ջան, էդ չի, էլի, իրականում իրենք պետք է միտքը զարգացնեն: Տեխնիական կարողությունները, բնակակնաբար, շատ կարևոր են, բայց դեռ պիտի ասելիք ունենան: Իրականում նրանց հետ պետք էր շատ աշխատել ու փորձել շատ կոնկրետ ձևով ազդել նրանց վրա: Բոլորը գալիս են ու ասում. »Դե՜, էդ պատմությունը մի հատ աղջկա մասին ա, որ սիրում ա մի հատ տղայի կամ որ սիրում ա մի տղայի, բայց ինքը չգիտի` էդ տղան իրան սիրում ա»: Եվ այլն: Ասում ես` OK, լավ, նորմալէ, որովհետև 14-17 տարեկան էրեխեք են, սերն իրենց թեման է՝ սիրում է-չի սիրում…

Դ.Կ. – Ու կարևոր է ֆեյսբուքի ֆակտորը, երբ իրար նկարներին like են անում և այլն, դա մի նոր շերտ է բերում…

Վ.Գ. – Առաջին բանը, որ կար նրանց սցենարի մեջ, էն է, որ հերոսը ֆեյսբուքում կարդում է կամ հեռախոսով գրում է, այսինքն` էսօրվա վիճակը կար, ինչը շատ լավ էր, նրանք ժամանակի հետ կապը չեն կորցնում: Բայց մի բան կա, որ սիմպտոմակտիկ է: Սցենարի մեջ դիտմամբ դրել էինք շատ առօրեական, բայց ոչ սերիալային խոսակցական լեզու, ինչը պատմությունները բավականին լոկալ էր դարձնում: Էդպես: Եվ էրեխեքը փոխանակ դրանից ներշնչվեին, ընդիմանում էին` չէ՜, աղջիկը չի կարող ասել, որ «խիարը շուտ աճի»: Ասում եմ՝ ինչի՞ չի կարող: Թե`դե կարող է ասել, բայց կինոյում չի կարող ասել, որ »խիարը շուտ աճի»… Նրանց համար լրիվ առանձին շերտ կա, կինոյի ու իրականության միջև շեղում է, էլի: Նրանց համար դրանք լրիվ տարբեր իրականություններ են, նրանց մոտ դա կապակցված չի: Կինոն միշտ մի ուրիշ բանի մասին է, իրականության մասին չի, էլի: Դա ինձ համար հետաքրքրիր էր:

Դ.Կ. – Բայց ինձ դուր է գալիս, որ կինոն կյանքի մասին չի:

Վ.Գ. – Դե ինչի մասին պետք է լինի… Հո Պլուտոնի վրա ապրող ինչ-որ էակների մասին չի՞ լինելու, ինչի մասին էլ որ կինոն լինի, միևնույն է, կապված է կյանքին:

Դ.Կ. – Հա, կինոն կյանքից է ներշնչվում, բայց ինձ դուր է գալիս, որ կինոն կյանքի օրենքներով չի շարժվում:

Վ.Գ. – Ես չեմ ասում, որ ֆիլմը պետք է կառուցվի տրամաբանական, կինոն միշտ ունի իր ներքին տրամաբանությունը, մենք փորձում ենք նրանց ասել, որ կինոն ունի իր լեզուն, իր տրամաբանությունը, որը կարող է զուգահեռ լինել մեր իրականությանը, բայց իրականում դա տարբեր է: Համենայն դեպս, դրանք երկու արտացոլող հարթություններ են. մեկն արտացոլում է (անդրադարձնում) մյուսին:

 Դ.Կ. – Հա, բայց կինոյի դեպքում էդ արտացոլանքն ավելի խաթարված է, չէ՞:

Վ.Գ. – Բնականաբար: Լրիվ ուրիշ հարթություններ են:

Դ.Կ. – Կինոյի մեջ  էսպես է, չէ՞, ասենք, էն, ինչ որ կյանքի օրենքներով է դատվում, երբ որ նույն բանը տեղափոխում ես կինոյի դաշտ, միանգամից սկսում է արվեստի օրենքներով դատվել, նյութը կյանքից կտրում է արմատները: Ինձ դա միշտ դուր է գալիս, որ սկսում ես ուրիշ ձևով մտածել, ուրիշ ռակուրսից նայել, նյութի մոտեցման ձևը միանգամից փոխվում է: Նույնիսկ հենց որ ամենասովորական օրագրային գրառումը կինո ես տեղափոխում, հնչեղությունը փոխում է:

Վ.Գ. – Կինոն ինքնիրեն չի կարող էդ պատկերը ստեղծել, գոյություն ունենալ: Ոնց որ լուսանկարչության մեջ. պատկերն ինքնիրեն չի կարող գոյություն ունենալ, ինչ-որ բան պիտի արտացոլի, որ էական դառնա: Մյուս դեպքում այն չկա, կայանում է զուտ իր արտացոլման շնորհիվ: Կինոն էլ է էդպես. կամերայի դիմաց դնում ես իրականությունից վերցրած որևէ բան, թեկուզ դա լրիվ կառուցված է, բայց միևնույն է, կամերան պիտի ինչ-որ իրական բան ձայնագրի ու տեսագրի:

Դ.Կ. –Նույնիսկ հասարակ արտացոլանքը շատ խաբուսիկ է: Երբ  ինձ նայում եմ հայելու մեջ, միշտ ուրիշ մարդ եմ տեսնում: Բայց երբ ինչ-որ մեկն ինձ ֆոտո է անում, միշտ հիասթափվում եմ իմ ֆոտոյից: Ինքս ինձ ասում եմ՝ մի՞թե սա ես եմ, ես իմ արտացոլանքը բոլորովին այլ կերպ եմ պատկերացնում, ինքս ինձ նայելով` ուրիշ մտացածին պատկեր ունեմ գլխումս… Թերևս ավելի սիրուն, իմ ուղեղն է էդ արտացոլանքը կառուցում:

Վ.Գ. – Դրա համար ես չեմ նայում ինձ: Հետո ընկնում եմ դեպրեսիայի մեջ: Իմ վախը միշտ էդ է, ասենք` նայում եմ էդ կերպարին ու մտածում, որ մյուս մարդիկ էլ են ինձ էդպես տեսնում…

Դ.Կ. – Մեր երևակայածն ու իրականությունը տարբեր են:

Վ.Գ. – Ահավոր,  մի բան, որ կարող է ինձ դեպրեսիայի մեջ գցել, դա է: Ոնց որ Դոստոևսկու նմանակը, չէ՞, որ ինքը կա, բայց և չկա: Մարդիկ հարաբերվում են նաև էդ նմանակի կերպարի հետ, որպես այլընտրանքային եսի: Իմ նմանակը սավառնում է եթերում, իսկ մարդիկ հարաբերվում են իմ շոշափելի «ես»-ի հետ: Բայց դա ես չեմ, դա ուրիշ բան է: Օրինակ` ասում են՝ վայ, քեզ TV-ով տեսանք, ինձ թվում է` նրանք լրիվ ուրիշ մարդու մասին են խոսում, ոչ թե իմ մասին:

Դ.Կ. – Հա, լրիվ հասկանում եմ: Նկատե՞լ ես, որ ժամանակը անցնում է, ու քո վերաբերմունքն էլ է փոխվում արտացոլանքիդ հանդեպ: Ես մի հարցազրույց էի տվել, էդ օրն ահավոր վատ էի զգում, դեմքս ուռած, հոգնած էր, երկու օր հետո էդ հարցազրույցն արդեն ինտերնետում էր: Ես ինձ նայում էի ու սարսափում: Պարզ է, որ իմ դեպքում էական չի` ես ինչ տեսք ունեմ, կարևորը` ես ինչ եմ ասում, ես դա լավ եմ հասկանում, բայց մեկ է, զզվում էի իմ պատկերից: Վերջերս նորից աչքի տակով էդ վիդեոն նայեցի ու տեսա, որ չէ, էնքան էլ սրասափելի չէ, ուղղակի իմ սպասելիքն իմ արտաքինից, իմ պահվածքից խիստ տարբերվում է: Էսօր առավոտյան «Կենտրոնի» մեր հարցազրույցի ժամանակ էլ ոնց որ Նադալը լինեմ, երբ սկսում եմ խոսել, ինչ-որ գլխիս եմ դիպչում, քթիս եմ դիպչում, ինչի՞ համար, չեմ կարող ասել: Բայց հիմա սովորական պայմաններում, քեզ հետ նստած, երկու ժամ խոսեցինք, ու ես ոչ մի արտասովոր շարժում չարեցի, բայց հենց որ լույս կա քեզ վրա, կամերան աչքը վրադ է չռել,սկսում ես աննորմալ բաներ անել, տարօրինակ մետամորֆոզներ են տեղի ունենում: Մի խոսքով, հարցազրույցների ժամանակ ես ինձ լրիվ Նադալ եմ զգում, իհարկե չափազանցնում եմ, բայց դրա մեջ ճշմարտության տոկոս կա:

Վ.Գ. – Դա շատ ծիծաղելի է…