42308Ռուսալեզու ամենահայտնի հայ գրողը. այսպես են Նարինե Աբգարյանին  ներկայացնում Մոսկվայում, որտեղ նա ապրում է արդեն 20 տարի և հայրենի Բերդ քաղաքի պատմություններով  հիացնում ու հուզում է իր հսկայական լսարանին:  Ընդամենը 4 տարի առաջ  Նարինե Աբգարյանը Ռուսաստանում ամենաշատ ընթերցվող բլոգերներից էր: 2009-ին նա սկսեց գրառել իր փոքրիկ պատմությունները «Կենդանի  մատյանում», որը  հիմա արդեն 10 հազարից ավելի ընթերցող ունի: Սոցցանցում  ծնված նրա առաջին վիպակը գրավեց «Աստրել» հրատարակչության ուշադրությունը, որն էլ կարճ ժամանակ անց հրատարակեց «Մանյունյա» ինքնակենսագրական վեպը: Եվ քանի որ գրքի վաճառքը գերազանցեց հրատարակիչների բոլոր սպասելիքները, կարճ ժամանակ անց հայկական փոքրիկ գյուղաքաղաքում` Բերդում ապրող աղջնակների պատմությունն ունեցավ իր շարունակությունը: Երկու տարվա ընթացքում  գրքի 200 հազարից ավելի օրինակ է վաճառվել: 2011-ին Նարինեի  նոր վեպը` «Եկվորը», հաջողության նոր ալիք  բերեց հեղինակին, իսկ վերջին` 2012-ի սեպտեմբերին լույս տեսած «Սեմյոն Անդրեյիչ. տարեգրություն խզբզոցներով» գրքի 14  հազար օրինակ է վաճառվել  արդեն: 2013-ի ապրիլին Նարինե Աբգարյանը դարձավ  Միխայիլ Պրոխորովի հիմնադրամի սահմանած ՙBABY-HOC՚ մրցանակի դափնեկիր: Իսկ մինչև այդ`  2010-ին «Մանյունյայի» և 2011-ին` «Եկվորը» վեպի համար արդեն  հասցրել էր նվաճել ռուսական ազգային գրական մրցանակաբաշխության «Տարվա  ձեռագիր» գլխավոր մրցանակը: Գրքերի հրատարակություններից հետո Նարինե Աբգարյանի ստեղծագործության նկատմամբ մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերեցին նաև ռուսաստանյան կինոարտադրողները: Ի՞նչ ճակատագիր կունենա Նարինե Աբգարյանի գրականությունը կինոյում, և ինչպե՞ս սահմանամերձ  հայկական գավառական քաղաքի  հովվերգական անցյալը հարազատ դարձնել աշխարահի մեծ մեգապոլիսների  բնակիչներին. այս հարցերի շուրջն է հիմնականում արձակագրի «Կինոաշխարհին» տված հարցազրույցը:

images (1)– Նարինե, ընդամենը  4 տարի և 4 գիրք   ու  այնպիսի  ճանաչում, որին   կնախանձեին  ամբողջ  կյանքը  գրականությանը  նվիրած գրողները: Ի՞նչն է հաջողության գաղտնիքը:

– Ես  չգիտեմ  այդ հարցի  պատասխանը, անկեղծ: Գուցե  թեման է, որ  այսօր միավորում է բոլորիս մեր խորհրդային  անցյալով, եթե, իհարկե, խոսում ենք ՙՄանյունյայի՚  մասին: Ես  ուղիղ  կապ ունեի ուկրաինական մի գրադարանի  ընթերցողների հետ և երեխաներին  հարցրի. «Դուք  նախընտրում  եք  ձե՞ր   մանկությունը, թե՞ մերը` սովետականը»: Եվ նրանք  ասում էին, որ շատ կուզենային  ապրել   մեր մանկությունը: Բնականաբար,  հաճելի էր  դա լսելը: Իսկ հաջողությունը ես  ինձ  չեմ  վերագրում: Կարծում եմ,  որ մարդկանց գրավեց պատմությունը, դա ընթերցանություն է մի ամբողջ սերնդի համար, երևի` 12-ից   մինչև  80 տարեկանների համար: Ես  նամակներ եմ ստանում Ամերիկայից` խորհրդային շրջանում հեռացածներից, որոնք  արդեն 80 տարեկան են  և  ասում  են. «Մենք  հավաքվում ենք,  միասին կարդում ենք գրքի  մի գլուխը  և  հիշում մեր մանկությունը»:

– Դուք   շատ հաճախ եք  ընդգծում, որ ոչ թե գրող  եք, այլ գրականությամբ  զբաղվող  մարդ: Ինչո՞ւ  ոչ  գրող:

– Որովհետև ինձ  թվում է, որ գրող ես դառնում, երբ ընթերցողները քեզ գոնե 10,15,20  տարի հետո  հիշում  և  ընթերցում  են: Ես մի քիչ զարմանում եմ, երբ ժամանակակից  գրողներն իրենց մասին ասում  են` իմ գրականությունը, իմ ընթերցողը և այլն: Իմ լավ բարեկամը` սցենարիստ Աննա  Ռոժդեստվենսկայան, իր ուսանողներին միշտ ասում է. «Եթե  50 տարի անց  ձեր մասին հիշեն  ընթերցողը և գրականագետները, այ այդ ժամանակ կարող եք  համարել, որ գրող եք»:

– Ձեր գրականությունը   ծնվել է բլոգից,  Դուք   բոլոր  ստեղծագործողներին խորհուրդ եք տալիս  ներկայանալ սոցցանցերում, ո՞րն է  համացանցային մշակույթի  առավելությունը:

– Շատ  մեծ առավելություն ունի, քանի որ լսարանի անմիջական արձագանքի   հնարավորություն է տալիս: Ցանկացած ստեղծագործող մարդ քննադատության կարիք  ունի, քանի  որ այն սթափեցնում է: Իսկ  բլոգում շատ արագ  ստանում ես մարդկանց արձագանքը: Վստահ եմ, որ եթե  բլոգում չտեղադրեի  իմ պատմվածքները,  երբեք  գիրք  չէի ունենա: Ես  շատ անվստահ  մարդ  եմ  ու գրում էի բացառապես «Կենդանի  մատյանի» համար: Այսօր  հրատարակչությունները շատ աչալուրջ  հետևում են  ինտերնետ  տարածությանը  և  նաև դրա  հիման վրա են  կազմում իրենց  ծրագրերը: Թե  չէ  ինչքա՞ն  կարելի   է ձեռագիրը  ուղարկել մեկին, հետո  մյուս հրատարակչին… Մեկին դուր կգա, մյուսին` ոչ: Իսկ սա  ընթերցված լինելու ռեալ  շանս  է:

– Թվում է, թե  այսօրվա  ռուսական  գլամուրային հեռուստատեսության և կինոյի գերիշխանության պայմաններում Ձեր գրքերը պետք է որ չհետաքրքրեին պրոդյուսերներին: Բայց գիտեմ, որ օրինակ`  «Մանյունյան» համառորեն փորձում է   նկարահանել Եվգենի  Լունգինը:

– Ոչ  միայն  Լունգինը, շատ-շատ են  այն  ռեժիսորները, որոնք հետաքրքրված են  իմ գրքերի էկրանավորմամբ,  և ոչ միայն  Ռուսաստանում: Օրինակ`  հիմա  ինձ  Ուկրաինայից  մի ռեժիսոր աղջիկ  է գրել, որն այդ հարցով դիմել  է  նաև  Ռոման Բալայանին: Բալայանը պարբերաբար ֆինանսներ է հայթայթում երիտասարդ ռեժիսորների  համար: Այդ  աղջիկը  հույս ունի,  որ  կհաջողվի  ֆիլմը  նկարել  ոչ թե  Ռուսաստանում, այլ Ուկրաինայում: Գիտեք, թատրոնում ամեն  ինչ  շատ ավելի  հարթ   է: Հիմա, օրինակ` Սարատովի պատանի հանդիսատեսի  թատրոնը   բեմադրում   է իմ գործը,  և ոչ մի  խնդիր չկա: Իսկ կինոյում   խնդիրները  շատ են: Նախ` ֆիլմը  պետք  է  վերադարձնի  ծախսերը: Հետո` ես  կինոյից  վախենում եմ. չգիտես, թե  վերջում ինչ  կստացվի: Օրինակ` «Եկվորը»  շատ էին ուզում  Ռուսաստանի Առաջին  ալիքով  8  մասանոց սերիալի վերածել: Հեռուստաալիքի  խմբագիրը կարդացել  ու  շատ էր հավանել, արդեն որոշակի աշխատանք  էին արել  ու մտածում էին  արտադրական  ընթացքի մասին: Բայց  հենց  այդ  փուլում  էլ  գործը կանգ առավ: Կինոն անկանխատեսելի  բան է, այնպես որ խոսակացություններ ու առաջարկներ շատ  կան, բայց  գործնական ծրագիր` դեռ ոչ: Իսկ  ես    շատ  եմ  ուզում, որ մուլտֆիլմ նկարվի: Համոզված եմ, որ  մուլտֆիլմը  շատ լավ կստացվեր:

 – Ձեզ կարդում են Եվրոպայում, Ճապոնիայում և ԱՄՆ-ում, չկա՞ն  թարգմանական հրատարակությունների առաջարկներ:

– Կան, բայց  դեռ  խիստ  նախնական  փուլում  են: Արդեն   դիմել են   գերմանացիները և ֆրանսիացիները: Բայց  այստեղ  էլ ուրիշ խնդիրներ կան: Եթե  վերցնենք  ՙՄանյունյան՚, ապա դա բացառապես  խորհրդային թեմա  է, ու դժվար է կանխատեսել, թե  նրանք  ինչպես  կընդունեն  դա, ինչպես կընկալեն մտածողության  ու արժեքների  նման  տարբերության դեպքում: Օրինակ` ինչպե±ս կվերաբերվեն  տատիկի «մարմնական  պատիժներին», որոնք  ներկայացվում են վեպում: Թարգմանություններ կլինեն` լավ, չլինեն էլ`  շատ հաճելի է, որ  մեր  էմիգրանտներն ամբողջ աշխարհում կարդում են: Օրինակ` շատ ուրախ եմ, որ ինձ  Բելգիայից  են գրում կամ Ճապոնիայից, Ղազախստանից: Մանավանդ  նրանք, ովքեր  այսօր  նոստալգիա  ունեն  իրենց  խորհրդային  մանկության հանդեպ, շատ են արձագանքում: Գրում են`  իմ տատիկն էլ  է  ինձ ճիպոտով ծեծել, մենք  էլ  ենք  կերել  ու ոչինչ, լավ էր, մարդ ենք   մեծացել:

– Իսկ Հայաստանից  թարգմանվելու  առաջարկ ստացե՞լ եք:

– Ոչ, չեմ ստացել: Մի երկու տարի առաջ  մասնակցում  էի  թարգմանիչների  ու հրատարակիչների  երևանյան ֆորումին: Շատ  հետաքրքիր էր. մոտենում էին վրացիներ, լիտվացիներ, չափազանց հետաքրքրված էին իմ գրքերի թարգմանությամբ: Բայց  Հայաստանից նման առաջարկ չի եղել: Ես կարծում եմ, որ դրա պահանջը մեծ չէ, քանի որ Հայաստանում  մեծ մասն ազատ կարդում է ռուսերեն: Բացի այդ, թարգմանիչներն ասում են,  որ  ինձ  շատ  դժվար է  թարգմանել. բառացի չես թարգմանի, պետք է համարժեքները  գտնել:

– Հետևո՞ւմ  եք   այսօր  Հայաստանում  ստեղծվող նոր մշակույթին:

– Ամբողջովին ծանոթ  չեմ, վստահ եմ, որ շատ են ճաշակով  ու  արժեքավոր գործերը: Բայց  ինձ անհանգստացնում է  էն ցածրաճաշակ  ու գռեհիկ  ռաբիսը, որն այսօր ամենուր է` հեռուստատեսային եթերում, համերգասրահներում  ու անգամ  ընտանեկան հարկի տակ` հարսանիքներում: Էդ ամենը չի կարող  ժողովրդի  պահանջը  լինել: Ես  միշտ  զարմանում եմ, այ  մարդ,  էդ  երբվանի±ց  ռաբիսը  կամ կլկլոցները  դարձան  մեր ժողովրդականը, վերջապես   Ինգան ու Անուշը  կան,  հրաշալի ձայներ   ու արվեստ  ունենք: Ո՞վ ասաց, որ   հարսանիքներին  միայն  էդ  կլկլոցների  տակ  պիտի  պարեն: Կամ  էս ի±նչ են անում  մեր քաղաքի հետ: Գնում ես, Թիֆլիսը  նայում ես, քեֆդ  գալիս է, իսկ մերոնք  ուզում են  էն  եղած քիչն  էլ  քանդել-վերջացնել: Ապրում են  այնպես, ասես  մի օր են ապրելու, իսկ սերունդներին ի՞նչ եք  թողնելու: Չգիտեմ, շատ ցավոտ  հարց է:

– Ինձ   շատ է   հետաքրքրում   այն հարցը, թե ինչու  Բերդի  մասին  Ձեր պատմություններում պատերազմը  տեղ չունի, չէ՞  որ դա էլ  քաղաքի  կենսագրության  մասն է, ու Դուք  էլ ապրել եք պատերազմական Բերդում: 

– Ես  հիմա  ուզում եմ  հենց  այդ  թեմայով գրել, չգիտեմ թե ինչ  կստացվի: Երևի այդ թեման իմը չէ: Ես ունեմ փոքրիկ տեքստ  «Կենդանի մատյանում», որը  շատ էին կարդում  և շատ սիրեցին: Բայց ես չեմ կարողանում պատերազմի մասին շատ  և  հավաստի գրել, որովհետև դա  շատ  ցավոտ  թեմա  է ինձ  համար: Շատ տարիներ են անցել, բայց ես չեմ մոռանում այն օրը, երբ հայրիկիս հետ կանգնած էինք  բաց դաշտում  անզոր ու անպաշտպան, գնդակների առաջ: Հայրիկս ձեռքի տակ առավ  իմ  3 տարեկան եղբորը, ու մենք  կանգնած սպասում էինք: Երբ  պատերազմը սկսվեց, հայրիկս ասաց` ես  էստեղից  դուրս  չեմ  գալու: Եվ  դուրս  չեկավ: Ես  կարծում եմ, որ պատերազմի  մասին կարողանում են  գրել  տղամարդիկ, իրենք են մտածել «էդ վատ գործը» ու  իրենք  էլ գրում են այդ մասին: Կանայք  դա  չեն  կարողանում  լավ  անել: Ես  չգիտեմ որևէ  վեպ պատերազմի մասին,  որը  կին գրած լինի և համոզիչ լինի: Այն, ինչ ուզում եմ գրել այդ թեմայով, կլինի առավելագույնը  3-4  պատմվածք իմ ապրածի մասին:

– Ի՞նչ կարող ենք  սպասել Ձեզնից առաջիկայում:

– Հիմա  շատ եմ մտածում  կինոսցենարի  մասին, դա  կլինի պատմություն  մեր սահմանամերձ  գյուղերի  մասին: Ինձ շատ են հուզում հենց սահմանի այդ գյուղերը, որոնք հիմա  արդեն պաշտպանում ու պահում են գյուղում մնացած ծերունիները, միայնակ կանայք ու նրանց փոքրիկ երեխաները: Սա հարատևության ու կենսունակության իսկական պատմություն է, որը շատ եմ ուզում գրել:

Հարցազրույցը` Նունե  ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆԻ

 

 


 «Ծիրանի ծառ» միջազգային փառատոնի հաղթողները

Սեպտեմբերի 19-ի երեկոյան Արագածոտնի մարզի Ուջան գյուղում տեղի ունեցավ «Ծիրանի ծառ» ուջանի վավերագրական ֆիլմերի 5-րդ միջազգային փառատոնի փակման արարողությունը: Փառատոնի...

|21 Սեպտեմբեր 2019,14:02