Ռոբեր Գետիկյան. «Ես հրաշալի խառնուրդ եմ»

11926083Կաննի  71-րդ  կինոփառատոնից մեկ ամիս անց  կինոռեժիսոր Ռոբեր Գետիկյանը եվրոպական ամենահայտնի  և  նրբաճաշակ կինոստուգատեսի մասին տպավորություններն է պատմում «Կինոաշխարհին»: Ֆրանսիական կինոյի տաղանդավոր  ռեժիսորն այս տարի  փառատոնի խաղարկային ֆիլմերի մրցութային ծրագրի ժյուրիի  անդամ էր: Քեյթ Բլանշեթի գլխավորած ժյուրին  համախմբել էր բազմազգ ու բազմաճաշակ աստղերի և մեր  առաջին  հարցը  հենց ժյուրիի աշխատանքի մասին էր:

-Երբ  ժյուրիի  կազմում հավաքվում են այդքան տարբեր անհատականություններ ու հնչեղ անուններ, միշտ էլ դժվար է ընդհանուր հայտարարի գալ, մանավանդ ,որ այս տարի բարդ ընտրություն էր սպասվում: Տարաձայնություններ շա՞տ եղան:

-Բնավ ՝ ոչ :Գիտեք  այդ փառատոնին ամբողջ աշխարհից մեծ  վարպետներ են գալիս,արտիստներ,բայց բոլորը մի նպատակ ունեն ՝այս կամ այն կերպ ուզում են բացահայտել աշխարհը  և  ճշմարտությունը, իհարկե ՝ յուրաքանչյուրը՝ յուրովի: Ոչ, մենք որևէ տարաձայնություն չունեցանք, և  դա նախևառաջ այն պատճառով, որ ժյուրիի  իմ բոլոր գործընկերներն  իրենց երկրներում հայտնի  են որպես ըմբոստներ, պայքարող մարդիկ ու  մարտիկներ: Քեյթն, օրինակ, իր երկրում պայքարում է կանանց հանդեպ բռնությունների դեմ  և հանուն խոսքի ազատության:

-Ընդունված է  համարել,որ Կաննի փառատոնը գոնե Եվրոպայում կինոմթնոլորտ է ստեղծում և  ճաշակ է թելադրում,համաձայն ե՞ք այս գնահատականի հետ:

-Ոչ այնքան,  և լավ  է, որ Կաննից  բացի այլ հրաշալի փառատոներ էլ  կան. կա Վենետիկը, Բեռլինը և որ շատ ավելի կարևոր է ՝ Տորոնտոն:Համաձայն եմ ,որ Կաննը   ամենամեծ  նշանակություն ունեցող փառատոնն  է ,բայց մյուսներն էլ պակաս կարևոր չեն նոր կապեր հաստատելու  և ստեղծարար մթնոլորտ  ապահովելու համար:

-Ձեր   ֆիլմերից մի քանիսը  ու  նաև   գլխավոր դերակատարները սեզարակիրներ են, բազմաթիվ փառատոնային մրցանակներ ունեք:Մրցանակներից բացի ինչ՞ով են հետաքրքիր փառատոները:

-Ես 8  անգամ եղել եմ Կաննում,2 անգամ ՝ Վենետիկում  և  ևս 2 ՝ Բեռլինում:Անկեղծ ասած միջազգային ճանաչման  առումով  դա իրոք  մեծ  հաջողություն է: Ֆրանսիայում փառատոնային ընթացքը մի տեսակ չի ընկալվում, քանի որ դու տանն ես: Մինչդեռ միջազգային մեծամասշտաբ փառատոները չափազանց  մեծ  նշանակություն  ունեն,երբ քո ֆիլմերը պետք  է  վաճառվեն, ճանաչվեն, գնահատվեն:Բնականաբար, հենց  այդ ժամանակ միջազգային փառատոներն անգնահատելի դերակատարություն  ունեն  և  իհարկե՝ շատ ավելի, քան ազգային կինոշուկան:

-Դուք  քաղաքականապես շատ ակտիվ մարդ եք:Երկար  տարիներ անդամակցել եք Ֆրանսիայի  կոմկուսին,10 տարի առաջ էլ միացաք ձախերին:Ինչո՞ւ եք զբաղվում քաղաքականությամբ և արդյոք դա Ձեզ չի խանգարում կինոյում:

-Երբեք,ես միշտ էլ ըմբոստ եմ եղել և   պայքարել եմ անարդարությունների դեմ:Ես ազատ եմ և անկախ:Պարզապես այլ կերպ չեմ կարող,գիտակցությունս թույլ չի տալիս այլ կերպ վարվել:Ավելի ճիշտ՝  ներքին էթիկայի խնդիր  է,հենց դա է  ինձ թելադրում այդ կերպ վարվել:

-Այսինքն  համաձա՞յն եք այն մտքի հետ, որ ստեղծագործող մարդը պետք է միշտ ընդդիմադիր լինի:

-Այո,ես կարծում եմ ,որ ստեղծագործող մարդը մշտապես, ամբողջ կյանքում  պետք է լինի ասպես ասած դիմադրության շարժման մեջ: Վստահ եմ, որ մտավորականը  պետք է ըմբոստ և պայքարող տեսակ լինի: Կատարյալ իրականություն չկա, իսկ մենք` ստեղծագործողներս, պետք է կարողանանք վերհանել անարդարությունները, ցույց տալ իրականությունը:

-Քանի որ քաղաքականությունից խոսեցինք` ինչ եք մտածում հայկական թավշյա  հեղափոխության մասին:

-Այս պահին Ֆրանսիայում շատ են քննարկում  այդ թեման, որովհետև հայ համայնքը շատ կարևորվում է  մեր երկրում: Այնտեղ  շատ մեծ ուշադրությամբ հետևում էին զարգացումներին: Պետք է ավելի շատ լինի արդարությունը, թափանցիկությունը: Մենք էլ  ձեզ նման հավատում ենք,  որ ամեն ինչ շատ լավ է լինելու: Անձամբ  ես  մեծ  հույս ունեմ, որ այստեղ հզոր  զարթոնք պետք է լինի:

-Ձեր  2 տասնյակ ֆիլմերի ցանկում  հայկական թեմայով եռապատում ունենք՝ 2005-ին նկարահանված «Ուղևորություն դեպի Հայաստան» ֆիլմը,Միսաք Մանուշյանին նվիրված «Ոճրագործների բանակը»  և հայոց ցեղասպանությանը նվիրված «Մի խենթ պատմությունը»: Որքանով  անձնական էին այս պատմությունները Ձեզ համար:

-Ինձ  համար ամեն   ինչ սկսվեց Հայաստանի հայտնությունից: Արդեն 20 տարի է ինչ  բացահայտել եմ Հայաստանը, և այն շատ  կարևոր է ինձ  համար: Խորհրդային միության  տարիներին երբեք չեմ եղել այստեղ:Եկել եմ միայն  անկախացումից հետո  և այն պահին, երբ արտագաղթը Հայաստանում օրախնդիր հարց էր: Եվ քանի որ ես էլ արտագաղթածի ժառանգ  եմ, այդ թեման  ինձ շատ հոգեհարազատ էր:Ես  շատ հարցեր ունեի  և  սկսեցի խոսել այդ նույնականացման մասին,սփյուռքի հետ կապված խնդիրների, արտագաղթի  ու  բազմաթիվ այլ հարցերի մասին:Եթե ծագումով իտալացի լինեի՝ Իտալիայի մասին ֆիլմ կնկարեի, պաղեստինցի ՝Պաղեստինի մասին, բայց քանի որ հայ եմ, Հայաստանի մասին եմ նկարում  ու փորձում եմ  իմ արմատների փնտրտուքի մեջ գտնել շատ հարցերի պատասխանները:

-Ձեր կինը՝ դերասանուհի  Արիան Ասկարիդը, նաև Ձեր անփոփոխ  մուսան է, նրան նկարահանել  եք  գրեթե  բոլոր 20 ֆիլմերում: Բայց, դուք  երբեք չեք փոխում նաև տեխնիկական կազմը: Միթե բազմազանություն չեք սիրում:

-Այո,այդպես  է, և  հենց դա էլ իմ  առանձնահատկությունն  է, իմ յուրահատկությունը: Ես ունեմ համախոհների  իմ խումբ, ասեմ ավելին՝  իմ բանակը: Նրանք պրոֆեսիոնալներ են, որոնց հետ արդեն շատ տարիներ եմ աշխատում: Եթե վաղը պետք է շտապ նկարահանումներ սկսել, ես  գիտեմ, որ նրանք պատրաստ են ամեն վայրկյան,  ու ինձ հուսախաբ չեն անի:

-Ձեր  նախնիները Ֆրանսիա  եկան Սեբաստիայից, հաստատվեցին Մարսելում, որտեղ հետագայում գերմանուհու և հայի ընտանիքում ծնվեցիք դուք:Այսինքն դուք ֆրանսիացի եք, մարսելցի, գերմանացի  և հայ, ի՞նչպիսի խառնուրդ է ստացվել:

-Կարծում եմ՝  ես  հրաշալի խառնուրդ եմ:

-Երբ  նկարում էիք  «Մի խենթ պատմությունը», ֆիլմի միայն մի դրվագի համար ամբողջ կազմով եկաք Հայաստան՝ Ծիծեռնակաբերդում ապրիլի 24-ի երթը նկարահանելու  համար: Ինչ էիք զգում, երբ նկարում էիք մարդկային անվերջանալի հոսքը:

-Ես  դա տեսել եմ շատ տարիներ առաջ՝  իմ առաջին այցի օրերին.երբեք չէի եղել Ծիծեռնակաբերդում: Երբ առաջին անգամ տեսա դա, շատ հուզիչ ու տպավորիչ էր, մարդիկ անվերջ գալիս են, լուռ  են, ծաղիկներ են դնում, հետո խոնարհվում: Նրանք գալիս են ոչ միայն  Հայաստանի տարբեր ծայրերից, այլև՝ Սփյուռքից: Բայց իմ առաջին այցից շատ բան է փոխվել:Այն ժամանակ ամեն ինչ շատ ավելի զուսպ էր, չկային անընդհատ նկարող հեռախոսներն ու սելֆիները:

-Ձեր տասնյակ  պարգևների թվում է  նաև Հայաստանի բարձրագույն պետական պարգևը՝  Պատվո շքանշանը:

-Իմ  բոլոր մրցանակներն ինձ շատ հարազատ  և գնահատելի են:Բայց  2  անգամ արժանացել եմ Հայաստանի բարձր պարգևներին,և դրանք առանձնահատուկ հարազատ են և  կարևոր, քանի որ կապված են իմ արմատների և հայկական ծագման հետ: Ես հիշում եմ, թե որքան անսովոր զգացում ապրեցի, երբ հրապարակում տեսա իմ մեծադիր նկարը, դա ինձ խորապես հուզեց:

-Մի  քանի տարի առաջ Դուք ղեկավարում էիք «Ոսկե ծիրան» փառատոնի հիմնական մրցութային ժյուրին: Ձեր ֆիլմերն էլ 2 անգամ արժանացել են փառատոնի մրցանակին: Դուք միշտ սիրով եք ընդունում հայկական փառատոնի հրավերը:

- Այդ փառատոնի գաղափարը հրաշալի էր:Ես դա  շատ մեծ ձեռքբերում եմ համարում, որովհետև «Ոսկե ծիրանը» Հայաստանը և հայկական կինոն ճանաչելի է դարձնում ամբողջ աշխարհում:Երևանյան  փառատոնում  հանդիպել եմ շատ մեծ արվեստագետների, և այդ փառատոնի շնորհիվ  Հայաստանը տեսանելի   է դառնում ամբողջ աշխարհին: Ի դեպ, այս տարի, մեկ ամսից իմ վերջին՝ «Առանձնատուն» ֆիլմը ևս կներկայացվի «Ոսկե ծիրանի» շրջանակում:

-Եթե  չեմ սխալվում, նախատեսում եք  տարեվերջին սկսել Ձեր նոր կինոնախագծի նկարահանման աշխատանքները:Ինչ նախագծի մասին է խոսքը:

-Ծանր, գուցե  նաև ողբերգական պատմություն է այն  մասին թե ինչպես են մոռացվում անցյալի լավ ավանդույթները,ինչպես են  անհետանում  արդարությունն  ու հանրային համերաշխությունը:Կինոպատմություն է, թե  ինչպես են անհատապաշտությունը, եսասիրությունն ու մորթապաշտությունը խժռում հասարակ մարդկանց՝ իրենց կարևոր  արժեքներով:

Հարցազրույցը ՝ Նունե   Ալեքսանյանի

Դիտվել է 128 անգամ