Ռուբեն Դիշդիշյան . «Ես հավանաբար դեմոկրատ եմ»

104_6127.MXF.Still002150 հայտնի կինո- և հեռուստատեսային նախագծեր, գրեթե ոչնչից ստեղծված խոշորագույն կինոպրոդյուսերական ընկերություն և Ռուսաստանի կինոարվեստի ոլորտի ամենահնչեղ ու հեղինակավոր մի շարք մրցանակներ: Սա Ռուբեն Դիշդիշյանի՝ ռուսական կինոյում ընդամենը 20-ամյա գործունեության տեսանելի արդյունքն է: Այն, ինչ թաքնված է հաջողության վիճակագրության հետևում, պրոդյուսերը նախընտրում է չհանրայնացնել: Ռուսական կինոշուկայի կատաղի մրցակցության պայմաններում`1996-ին, Դիշդիշյանը ստեղծեց «Ցենտրալ Փարթնըրշիփ» պրոդյուսերական ընկերությունը, որը միայն 1998-2011 թթ. իրականացրել է ռուսական ամենավարկանիշային 137 կինո- և հեռուստանախագիծ:
Սակայն 2011 թվականը նրա համար բարդ շրջան էր: Դիշդիշյանը հեռացավ իր իսկ ստեղծած ընկերությունից ՝ «Ցենտրալ Փարթնըրշիփից» ՝ ապացուցելով, որ պատրաստ է ամեն ինչ կրկին սկսել զրոյից: Նույն տարում նա ստեղծեց «Մարս մեդիա էնթըրթայմընթ» կինոընկերությունը , որը, իր իսկ բնորոշմամբ, երկրորդ շնչառություն տվեց պրոդյուսերին: Այն բազմաթիվ նախագծերի շարքում, որոնք վերջին հինգ տարում իրականացրել է Դիշդիշյանը, երկու խոշորագույնը նվիրված են հայկական մեծ ողբերգություններին` Հայոց ցեղասպանությանը և Սպիտակի երկրաշարժին: Ժամանակակից ռուսական և հայկական կինոարտադրության զարգացման միտումների, օրինաչափությունների ու իր կինոկարիերիայի մասին պրոդյուսերը պատմել է «Կինոաշխարհին»:

- Խորհրդային Միության փլուզումը սկիզբ դրեց կինոարտադրության մեծ ճգնաժամին ամբողջ հետխորհրդային տարածքում: Եվ ազգային կինոստուդիաներից յուրաքանչյուրը սկսեց յուրովի պայքարել այդ ճգնաժամի դեմ: Պայքարի ռուսական մոդելն ամենահաջողվածներից էր: Ո՞րն էր հաջողության գաղտնիքը:

- Այս դեպքում առաջին հերթին պետք է խոսենք կինովարձույթի մասին: Ինչ ասեմ, ամեն դեպքում հսկա երկիր է, ահռելի ՝ 140 մլն բնակչությամբ: Եվ խոսելով կինովարձույթի մասին՝ որպես առաջին կարևոր գործոն, իհարկե, պետք է առանձնացնեմ կինոթատրոնների ակտիվ կառուցումը: Վերջին 10 տարում շատ բուռն տեմպերով այդ գործընթացը զարգանում էր: Բնականաբար, ընդլայնվում էր նաև կինոդահլիճների քանակը , որը խիստ դրական փաստ է կինոյի համար: Բայց մյուս կողմից՝ վերջին 10 տարիներին ռուսական կինոյի թիրախային լսարանում ՝ երիտասարդների շրջանում, ինչ-որ բացասական վերաբերմունք է ձևավորվել ազգային, ռուսական կինոյի նկատմամբ: Նրանք ավելի նախընտրում են ամերիկյան ժամանցային, ահռելի բյուջեով և հատուկ էֆեկտներով հագեցած ֆիլմերը: Այդ պատճառով արդեն 5 տարի է, ինչ ստեղծվել է կինոյի հիմնադրամը, որը 50-70 տոկոսով ֆինանսավորում է այն ֆիլմերը, որոնք կոմերցիոն ներուժ ունեն, բայց միաժամանակ ազգային արժեքներ ու գաղափարներ են քարոզում: Ես կարծում եմ, որ դա շատ ճիշտ և նպատակային մոտեցում է, և գուցե ռուսական այդ մոդելն ընդունելի և նպատակահարմար լինի նաև Հայաստանի կինոարտադրության համար:

- Հետևո՞ւմ եք արդյոք հայաստանյան կինոպրոցեսներին: Ի՞նչ խնդիրներ, բացթողումներ և մանավանդ ի՞նչ լուծումներ եք տեսնում:

- Հետևում եմ որքան որ հնարավորություններս ներում են: Գիտեք, այն տպավորությունն ունեմ, որ Հայաստանում հիմա այն նույն իրավիճակն է, ինչ գոյություն ուներ Ռուսաստանում գրեթե 10 տարի առաջ, երբ մեզ մոտ արտադրվում էին հիմար ու անհեթեթ կատակերգություններ , որոնք մեծ շահույթ էին բերում, բայց մարդիկ ակտիվ գնում էին նայելու դրանք: Իհարկե, հետո հոգնեցին և սկսեցին ավելի որակյալ կինո նկարելու պահանջ ձևավորել: Հիմա կատակերգությունները նույնքան լավ չեն գործում, որքան 10 տարի առաջ: Կարծում եմ՝ ձեզ մոտ հետևյալ իրավիճակն է. էկրան են բարձրանում փոքր բյուջեով կատակերգություններ՝ ոչ լավագույն որակի , բայց քանի որ կինոդաշտում ուրիշ ոչինչ չկա և մարդիկ պարզապես ընտրություն չունեն, հենց դա են նայում: Բայց կամաց -կամաց վիճակը կփոխվի: Երբ նրանք այդ ամենից հոգնեն, անպայման կցանկանան շատ ավելի լավ, որակյալ, ուժեղ կինո տեսնել, որը ինչ-որ կարևոր ուղերձներ ունի մարդուն: Հույս ունեմ, որ հենց այդպես էլ կլինի, պարզապես դրա համար փոքր-ինչ ժամանակ է պետք:

- Երբ 25 տարի առաջ Երևանից մեկնեցիք Մոսկվա , կինոյի հետ որևէ առնչություն չունեցող մարդ էիք: Հե՞շտ էր արդյոք կայանալ և հաջողության հասնել ռուսական կինոինդուստրիայում, որտեղ ոչ միայն ուժեղ մրցակցություն էր, այլև ծանր փորձարարական շրջան:

- Սկզբնական շրջանում չափազանց դժվար էր: Այո, ես կինոյի մարդ չէի և այդ ոլորտում գործնականում որևէ մեկին չգիտեի: Այնպես որ կամաց-կամաց , օր օրի փորձում էի ևս մեկ քայլ առաջ գնալ: Եվ ամեն նոր հաջողություն օգնում էր հաջորդին: Դե հիմա արդեն 20 տարի է, ինչ կինոինդուստրիայում եմ: Ասեմ, որ առաջին 5-7 տարիներն աներևակայելի դժվար էին, բայց, ի վերջո, հաղթահարեցի:

- Հինգ տարի առաջ` 2011թ վականին, Դուք շատերին զարմացրիք անակնկալ հեռանալով այն ընկերությունից , որը, կարելի է ասել, Ձեր կինոզավակն էր: Ո՞րն էր «Ցենտրալ Փարթնըրշիփից» հրաժարվելու պատճառը:

- Շատ դժվար որոշում էր բաժանվել քո իսկ ստեղծածից: Այո, ճիշտ եք`զավակից, որին ստեղծել ես ոչնչից: Բայց, երևի դա բիզնեսի օրենքն է: Այն ժամանակ մի խոշոր կորպորացիա գնեց մեր ընկերությունը՝ դառնալով հսկիչ փաթեթի տերը: Եվ արդեն տնօրենների խորհրդի միջոցով նրանք կարողանում էին իրենց որոշումներն անցկացնել ձայների պարզ մեծամասնությամբ: Հետևանքը եղավ այն, որ մենք լուրջ կոնֆլիկտ ունեցանք և բաժանվեցինք: Բայց դա ինձ համար շատ բարերար ազդեցություն ունեցավ: Կես տարի ես կատարյալ տրանսի մեջ էի, շատ դժվար էր համակերպվել , որ զավակիդ քեզնից խլել են, բայց հետո մենք ստեղծեցինք նոր ընկերություն, ոտքի կանգնեցինք , և ես շատ ուրախ եմ, որ ամեն ինչ հենց այդպես դասավորվեց: Ըստ էության, դա ասես իմ երկրորդ ծնունդը լինի, որովհետև ես հիմա կյանքին մեծ լավատեսությամբ եմ նայում:

- Տարիներ շարունակ, գոնե վերջին տասնամյակում, անդադար խոսվում է հայ-ռուսական կինոհամագործակցության զարգացման մասին, ստորագրվում են համաձայնագրեր, ձեռք են բերվում պայմանավորվածություններ, բայց տեսանելի արդյունք կարծես թե չկա: Ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞ւ:

- Չեմ կարող ասել՝ ինչու , բայց ինքս հիմա երկու նախագծով եմ զբաղվում, որոնք հույս ունեմ՝ կիրականացնենք հայ-ռուսական համատեղ արտադրությամբ: Առաջինը նվիրված է Արամ Խաչատրյանին: Հիմա այդ ֆիլմի համար շատ լավ սցենար է գրվում: Ես սցենարն արդեն տվել եմ մշակույթի նախարարությանը և սպասում եմ պատասխանի , առաջարկում եմ անել 50-50՝ ռուսական և հայկական կողմերի ֆինանսավորմամբ: Իսկ երկրորդն իմ վաղեմի երազանքն է՝ ֆիլմ Ֆրունզիկ Մկրտչյանի մասին: Դարձյալ շատ բարդ թեմա է, և այդ ֆիլմի համար սցենարը գրում է Անուշ Վարդանյանը: Հույս ունեմ, որ դա էլ շատ հետաքրիր նախագիծ կլինի, եթե իհարկե գտնենք արտիստ, որը կկարողանա խաղալ Ֆրունզիկին:

- Վերջին հինգ տարիների Ձեր կարևորագույն ու խոշոր երկու նախագծերը հայկական թեմայով էին, ավելին, նվիրված էին համազգային երկու մեծ ողբերգություններին: Ինչո՞ւ ֆինանսավորեցիք Ֆաթիհ Աքինի «Սպի» և Սարիկ Անդրեասյանի «Երկրաշարժ» ֆիլմերը:

- Երբ խոսում ենք Հայոց ցեղասպանության մասին, ապա շատ մեծ անձնական մոտիվներ կան: Իմ պապը 10 տարեկան երեխա է եղել, երբ ապրել է այդ ամբողջ սարսափը: Եվ ես առայսօր հիշում եմ, թե ինչպես էր այդ մասին պատմում: Կարելի է ասել, որ այդ ֆիլմով ես որոշակի իմաստով իմ պարտքը տվեցի պապիկիս հիշատակին. իմ հնարավորությունների չափով: Իսկ երկրաշարժը դարձյալ անձնական վերապրումի պահ ունի: Ես այն ժամանակ Երևանում էի և արդեն երկրորդ օրը Լենինականում էի: Այդ թեման էլ ինձ համար անձնական է, չեմ կարող անտարբեր լինել: Եվ բացի այդ, դրանք այն իրադարձություններն են, որոնք շատ սուր հանրային և սոցիալական հնչեղություն ունեն:

- Նկարահանման ընթացքի բարդագույն և տհաճ վիճակներից մեկն էլ ռեժիսորի հետ տարաձայնություններ ունենալն է: Դուք պրոդյուսերների ո՞ր տեսակին եք պատկանում, դիկտատո՞ր եք, թե՞ դեմոկրատ:

- Ես հավանաբար դեմոկրատ եմ, փորձում եմ լեզու գտնել ստեղծագործական թիմի բոլոր անդամների հետ՝ սցենարիստների, ռեժիսորի: Աշխատում եմ նրանց սիրել և աշխատել սիրելով: Բայց երբ անհրաժեշտ է ցուցաբերել նաև հաստատակամություն, ապա համոզում եմ, որ դա է ճիշտը: Իհարկե աշխատում եմ լսել նաև հակառակ կարծիքը և գալ փոխհամաձայնության:

Հարցազրույցը` Նունե Ալեքսանյանի

Դիտվել է 180 անգամ