«Նոր ալիքի» նշույլները

1 Տիպական նկարԲոլորս էլ դիտել ենք անցյալ դարի 20-ականների ավանգարդ, նորարարական-էքսպերիմենտալ կինոն։ Նաև գիտենք 60-ականների կինոարվեստի, «նոր ալիքի» և դրան հաջորդած մյուս բոլոր նոր ու նորագույն ալիքների մասին։ Բայց չգիտենք, որ մեր օրերի Երևանում հնարավոր է այդպիսի կինոնկարներ ստեղծել պարզ ու սուղ միջոցներով ։

Արթուր Շարոյանը հաղթել է ՆՓԱԿ-ի այս տարվա «Մեկ կադր» կարճ ֆիլմերի փառատոնում որպես «Լավագույն 1-րոպեանոց ֆիլմ», Սևակ Բաղդասարյանը նույն անվանակարգում հաղթել է անցյալ տարի, իսկ Աննա Թերզիկյանն էլ այս տարի խիզախեց և առաջին անգամ 1 րոպե տևողությամբ ֆիլմ նկարահանեց։ Ի դեպ, Սևակն ու Աննան, լինելով նկարիչներ, ցանկանում են այս տարի ուսման մեկնել Ֆրանսիա, շարունակել զբաղվել կերպարվեստով, գեղանկարչությամբ։ Արթուրն էլ որոշել է լրջորեն խորանալ կինոյի մեջ և 1 րոպե տևողությամբ ֆիլմից անցնել կարճամետրաժ ձևաչափին։ «Կինոաշխարհը» հանդիպել և զրուցել է երիտասարդների հետ իրենց կյանքի ու արվեստի, առօրյայի ու ստեղծագործությունների մասին` չմոռանալով նաև ՆՓԱԿ-ի մասին, որն իրենց համար տուն է։

- Բոլորդ արվեստի մարդիկ եք, նկարիչներ։ ինչպե՞ս սկսեցիք նկարել։

1 Արթուր Շարոյան

Արթուր Շարոյան

Արթուր Շարոյան – Ես մանկուց հաճախել եմ բազմաթիվ խմբակներ։ Մի գեղեցիկ օր էլ որոշեցի նկարչության գնալ, և շատ դուր եկավ։ Այդպես մնացի դրա մեջ, այնուհետև սկսեցի հաճախել Հ. Կոջոյանի անվան նկարչական դպրոց, հետո էլ արդեն Գեղարվեստի ակադեմիա։ Իսկ ինչ վերաբերում է կինոյին, ապա արդեն ուսանողական տարիներից շատ սիրեցի այն, սակայն դեռ չէի նկարում, պարզապես նայում էի։ Այդ արվեստը շատ է ինձ գերել։ Իսկ երբ ավարտեցի ակադեմիան, շատ քիչ էի նկարում, ավելի շատ աուդիո-վիզուալ, կատարողական արվեստները սկսեցին ձգել, խորացա լուսանկարչության մեջ։

2 Սևակ Բաղդասարյան

Սևակ Բաղդասարյան

Սևակ Բաղդասարյան- Ես էլ եմ փոքր տարիքից նկարել։ Ու միշտ իմացել եմ, որ նկարչական եմ դիմելու։ Մեծացա, դիմեցի ու ընդունվեցի Գեղարվեստի ակադեմիա։ Հիմա արդեն ավարտել եմ ու շարունակ նկարում եմ։ Ես էլ եմ փոքրուց կինո սիրել, սակայն արդեն դպրոցի բարձր դասարաններում ավելի լուրջ, ավելի հեղինակային կինո՝ արթհաուս սկսեցի նայել. փորձում էի հասկանալ։

Աննա Թերզիկյան – Ես նույնպես մանկուց նկարում էի, սակայն նաև պարի էի գնում երկար տարիներ, երաժշտության։ Մայրս, նկատելով իմ այս հետաքրքրությունները, որոշեց, որ ես անպայման պետք է արվեստով զբաղվեմ։ Ես էլ էի զգում, այսինքն՝ արվեստի ոլորտից դուրս որևէ բան չէր էլ քննարկվում։ Ընտանիքից էլ էր դա գալիս։ Երբեմն, երբ փոքր էի, տանն ինչ-որ անպետք իրեր էի գտնում և սկսում էի դրանցից նոր բան ստեղծել, գեղեցկություն հաղորդել։ Ես էլ գնացի Գեղարվեստի ակադեմիա, սկզբում մոդելավորում էի ուսումնասիրում, հետո դիզայն։ Դե իսկ երբ ծանոթացա Սևակի հետ, արդեն սկսեցի լրջորեն զբաղվել նկարչությամբ։ Հետո էլ տարվեցի կինոյով, սկսեցի շատ ֆիլմեր նայել։

- Լավ, իսկ ի՞նչը ձեզ բերեց ՆՓԱԿ։ Ի՞նչ գտաք այստեղ։

Արթուր Շարոյան – Թերևս իմ ու Սևակի մոտ նույն պատմությունն է։ Բրիտանական ֆիլմերի փառատոնի ժամանակ, երբ մենք մեր 3-րդ ընկերոջ միջոցով ծանոթացանք, շատ արագ ընկերացանք։ Դա այն ժամանակն էր, երբ և′ նկարում էինք, և′ բավականին շատ ֆիլմեր էինք դիտում։ Քաղաքում մի խանութ կար, որտեղ եթե մեծ քանակությամբ սկավառակներ գնեիր, գինը բավականին էժան էր ստացվում։ Այդպես գնում էինք, փոխանակում, նայում, քննարկում։ Գիտես, այնքան հետաքրքիր է, երբ միայնակ չես, երբ ունես մեկը, որի հետ կարող ես կիսել հետաքրքություններդ, մտքերդ։ Այսպիսի միջավայրում, համախոհներով շատ հետաքրքիր է։ Դա մոտ 6 տարի առաջ էր։ Իսկ արդեն 4 տարի առաջ՝ 2010-11 թթ., որոշեցինք, որ արդեն շատ ֆիլմեր ենք նայել, բավականին գիտակ ենք ու կարող ենք կինոդիտումներ կազմակերպել, հրավիրել մեր ընկերներին ու նաև ուրիշ մարդկանց, պատմել նրանց այս կամ այն ֆիլմի մասին։

Սևակ Բաղդասարյան – Հա, մենք տեղ էին ման գալիս, որտեղ լինի դահլիճ և տեխնիկա, որպեսզի կարողանայինք ցուցադրել կինոնկարները։ Մտածում էինք, որ այդ ամենը լինի բարեգործական, օրինակ` մարդիկ սիմվոլիկ գումար նվիրաբերեին, մենք էլ այն ուղղեինք մանկատներին, խաղալիքներ գնեինք սոցիալապես անապահով ընտանիքների երեխաների համար։ Սկզբում դժվար էր։ Ֆիլմերի ցանկ կազմեցինք, բախեցինք բազմաթիվ դռներ. ապարդյուն։ Այդպես երկար դեգերումներից հետո հայտնաբերեցինք ՆՓԱԿ-ը։ Կոնցեպտուալ մոտեցումն արվեստին շատ հետաքրքիր է։ Այն ժամանակակից է, արդիական։ Այդ ամենը, և ոչ միայն, ներկա է այս հրաշալի կենտրոնում։

3 Աննա Թերզիկյան

Աննա Թերզիկյան

Աննա Թերզիկյան – Գիտես, հետո իմացանք, որ ուշացել ենք, քանի որ կինոգետ Զավեն Բոյաջյանն արդեն երկար տարիներ այստեղ, այն էլ անվճար, կինոդիտումներ էր անցկացնում։ Սակայն Գագիկ Ղազարեն և Վահրամ Ակիմյանը մեզ շատ լավ ու մարդկայնորեն ընդունեցին։ Ասացին, որ կարող ենք օգնել Զավենին, քանի որ խիստ զբաղված ու լարված աշխատանքային գրաֆիկի պատճառով նա հաճախ դադարներ է տալիս։ Այդպես վերսկսեցինք դիտումները, տեխնիկապես օգնում էինք Զավենին, կինոմեխանիկի դեր էինք կատարում, լույս էինք դնում։ Ու էդպես դարձանք կամավոր և շատ սիրեցինք ՆՓԱԿ-ը։ Սկսեցինք մասնակցել կենտրոնի մյուս բոլոր նախագծերին՝ կապված կերպարվեստի կամ լուսանկարչության հետ, նաև` թատերական ու կինոփառատոներին։

- Ինչպե՞ս այդպես սահուն անցում կատարեցիք ստատիկ, պլաստիկական արվեստից` կերպարվեստից դեպի ժամանակա-տարածականը՝ կինոն։

Արթուր Շարոյան – Գալիս էինք ՆՓԱԿ որպես կամավոր, օգնում էինք ընթացիկ աշխատանքներին։ Այդպես քիչ-քիչ սկսեցինք ինտեգրվել միջավայրում։ Եթե Գագիկը կամ Վահրամը մեր կարիքը ունեն, մենք միշտ սիրով օգնում ենք նրանց։ Իմիջիայլոց, նաև «1 քառակուսի մետրին» մասնակցեցինք, այսինքն՝ ինչը վերաբերում է թատրոնին։ Հետո եկավ «Մեկ կադրը»։ Սկզբում պարզապես դիտում էինք, անհավանական էր թվում։ Իսկ հետո որոշեցինք ինքներս էլ փորձել։ Սա շատ լավ փորձ է, քանի որ անընդհատ պրոցեսի մեջ ես ու չես հոգնում։ Կարող ես ամեն տարի իմանալ, թե ժամանակակից արվեստի բնագավառում ինչ է կատարվում, և ոչ միայն քո երկրում, այլև ամբողջ աշխարհում։ Հիմա շատ քիչ եմ նկարում։ Ավելի աուդիո-վիզուալ, կատարողական արվեստների կողմն եմ։ Գրականությունից հետո սա է ինձ շատ գերում։ Այսօր արվեստում ամեն ինչ խառնվել է, միաձուլվել, փոխներթափանցվել, և այլևս դժվար է սահմանաբաժանել։ Թերևս այդ մուլտիմեդիա արտիստ կոչվածն է, որ այսօր ամենից ակտուալն է։

Սևակ Բաղդասարյան – Մեզ համար «Մեկ կադրը» փորձարարության տարածք է։ Մենք սովորում ենք, քիչ-քիչ հմտանում։ Շատ բաց, ազատ ու անկաշկանդ միջավայր է։ Թերևս ավելի ուսումնական վիճակներում ենք հիմա։ Այդ խիստ կարճ ձևաչափը մեզ համար շատ հետաքրքիր է, քանի որ քո առաջ սահմանափակումներ են դնում, և պետք է դրանք հաղթահարես, դրանց տակից դուրս գաս։ Իրականում այդ մեկ րոպեն ահռելի ժամանակ է, երբ մտածում ես, որ պետք է կարողանաս լցնել այն գաղափարով, մտքով, գեղագիտությամբ, պատկերային մտածողությամբ։

Աննա Թերզիկյան – Այո, ինչպես և «նոր ալիքի» ժամանակներում, մենք սկսեցինք նկարել կինո՝ կինոյի հանդեպ ունեցած մեր ունեցած մեծ սիրո ալիքի վրա, եթե կարելի է այդպես ասել։ Շատ սիրեցինք, ցանկացանք, նկարեցինք։ Այս տարի իմ առաջին փորձն էր։ «Ինչ-որ մի բան» ֆիլմով փորձում էի զգացմունք փոխանցել։ Իմն ավելի զգայական է։ Քանի որ ես պարել եմ, երաժշտությամբ զբաղվել, արվեստին բնորոշ այդ պլաստիկան, պոետիկան շատ մոտ են ինձ։ Նաև երազները։ Ես ամեն ինչ երազում եմ տեսնում, ինչպես դադաիստները, սյուրռեալիստները։ Հետաքրքիր հարաբերություններ են իմ երազի և արթմնի վիճակների միջև։ Բացի այդ, ստեղծագործելիս ինձ համար չկա միայն մեկ բան, ամեն ինչ էլ սիրում եմ, ամեն ինչով էլ ուզում եմ զբաղվել, փորձել ինձ։

- Ֆրանսիացի ռեժիսոր Լեոս Կարակսը, երբ Երևանում էր, ասաց, որ կարելի է ամենևին էլ կինոդպրոց չհաճախել, պարզապես շրջապատում, միջավայրում ճիշտ ձևավորվել, և կկարողանաս լավ ֆիլմ նկարել։ Մի քիչ խոսենք ձեր ինքնուս ընթացքի մասին։

Արթուր Շարոյան – Արդեն մի քանի տարի է, ինչ նկարահանում և մասնակցում եմ փառատոնին։ Սակայն արդեն կցանկանայի, օրինակ, հաջորդ տարի նկարել ոչ թե մեկրոպեանոց, այլ կարճամետրաժ ֆիլմ։ Ես էլ եմ շատ սովորում, հատկապես` ՆՓԱԿ-ում։ Գագիկն ու Վահրամը շատ են օգնել, խոսել մեզ հետ, բացատրել։ Բացի տեսությունից, գործնականում ընկալում ես այդ ամենը։

Սևակ Բաղդասարյան – Այո, փորձն է սովորեցնում, շրջապատից ես սովորում, միջավայրն է շատ կարևոր, մտերիմներդ, ընկերներդ։ Իմ կյանքում կինոշրջապատը ձևավորվեց հենց ՆՓԱԿ-ում։ Փաստորեն, այդ առումով շատ լավ տեղ է այս կենտրոնը։

Աննա Թերզիկյան – Այս տարի ես առաջին անգամ էի ֆիլմ նկարում։ Մտահղացումը եկավ Գոդարից, նրա «Ձոն սիրուն» ֆիլմից։ Ընդհանրապես հիմա շատ եմ տարված նրանով, հուսամ, որ կանցնի։ Այդպես ֆիլմում եղած խոսքերը թերադրեցին մտահղացումը։ Սակայն հետո, երբ իմ վեհ ու ռոմանտիկ գաղափարները բախվեցին չոր ու պրագմատիկ իրականությանը, խառնաշփոթ սկսվեց։ Հետո քիչ-քիչ սկսեցի հաղթահարել այդ ամենը։ Բայց վերջնական արդյունքը լրիվ այլ էր, քան ես սկզբում պատկերացնում էի։ Մի քիչ ազդված եմ Գոդարից, նա իմ ռեժիսորն է։ Նա ինձ համար շատ արդիական է։

3 Երիտասարդներըխմբով՝ Արթուրը Սևակը և Աննան

- Ինչքան հասկացա, դուք միասին եք նկարահանում, խմբով։ Ինչպե՞ս եք այդ ամենը կազմակերպում, ի՞նչ տեխնիկական դժվարություններ եք հաղթահարում։

Արթուր Շարոյան – Մենք արդեն մի քանի տարի է, ինչ այդպես մեկ րոպե տևողությամբ ֆիլմեր ենք նկարահանում։ Այո, միասին ենք, օրինակ` ինչ-որ մեկի տանն ենք հավաքվում, օգտագործում այն ամենը, ինչ որ ունենք, ամենից սովորական, հասարակ բաները, որոնք այդ պահին կան մեր ձեռքի տակ։ Ընկերներից մեկը տրամադրում է տեսախցիկը, լույսը, և այդպես շարունակ։ Փորձում ենք քամել առավելագույնը, նվազագույն միջոցներից ստանալ առավելագույնը։

Սևակ Բաղդասարյան – Մեր ընկերները մեծ մասամբ նկարիչներ են, այսինքն՝ էլի արվեստի մեջ են։ Օրինակ` եթե մեկը գրող է, կարող է տեքստ կամ երկխոսություն գրել։ Աշխատում ենք շատ գումար չծախսել, տնտեսել, որպեսզի կարողանանք ներկեր, կտավ և նկարչությամբ զբաղվելու համար մյուս բոլոր անհրաժեշտ պարագաները գնել։ Զուտ կինոյի վրա չենք կենտրոնանում։ Միայն կարող եմ ասել, որ կինոն մեզ համար ավելի շատ աուդիո-վիզուալ շարք է, քան նարրատիվ՝ պատմողական։ Կարևորն այս դեպքում ոչ թե ինչն է, այլ ինչպեսը։ Ոչ թե ինչի մասին, այլ ինչպես է դա արված, մարմնավորված, վիզուալիզացված։

Աննա Թերզիկյան – Պետք է էլի բողոքենք՝ գումար չկա, ֆինանսական աջակցություն չկա։ Ես, օրինակ, մինչև ֆիլմ նկարելը խաղացել եմ Սևակի ֆիլմում՝ անցյալ տարի հաղթած «Քիմերայի կապանքներում», նաև` այս տարվա «Օրփեոսում»։ Այդպես հավաքվում ենք իրար գլխի, մտածում միասին, նկարահանման ժամանակ մեկս մյուսով ենք ապրում, մեկս մյուսին օգնում։ Մեկը խաղում է, մեկը նկարում, մեկը լույսը դնում։ Եվ ընկերությունը մեզ շատ է օգնում։ Մենք բաց ենք ու անկեղծ, ազատ ու անմիջական միմյանց հետ ու բոլորի առաջ։

Զրույցը վարեց Մարիա ԹՈՔՄԱՋՅԱՆԸ

Դիտվել է 190 անգամ